lmia logo

سـامانه ملی تحلیل اطـلاعـات بــازار کــار

  • آمار و اطلاعات

  • برگ نخست
  • آمار و اطلاعات
  • شاخص های اصلی بازار کار
  • نسبت اشتغال
  • تحلیل و گزینه های سیاستی

نسبت اشتغال

تحلیل رابطه نسبت اشتغال با رشد اقتصادی بدون نفت:

براساس مباحث تئوریک و تجربی، ارتباط نزدیکی بین رشد اقتصادی و نسبت اشتغال وجود دارد. بدین معنا مطابق بسیاری از مطالعات تجربی یکی از منابع اصلی افزایش نسبت اشتغال، بهبود رشد اقتصادی به‌صورت مستمر بخصوص در دوره­های بلندمدت است. البته این وضعیت در کوتاه­مدت ممکن است به دلیل وجود ظرفیت­های خالی و بلااستفاده اقتصادی حتی با سطح رشد اقتصادی پایین‌تر زمینه را برای فرصت­های شغلی جدید ایجاد نماید و به همین دلیل، در اقتصاد ایران بین رشد اقتصادی و نسبت اشتغال رابطه مثبت به نسبت ضعیف در سال­های اخیر برقرار است. رابطه ضعیف مذکور می تواند به دلیل نداشتن استراتژی مشخص برای حمایت ترجیحی از رسته فعالیت های کاربر دارای ظرفیت توسعه تولید باشد. در بلندمدت، در دوره هایی که رشد اقتصادی در سطح بالایی قرار دارد به طور نسبی نسبت اشتغال نیز بالاتر است.

نمودار(1): رابطه نسبت اشتغال با رشد اقتصادی (بدون نفت)

 

 

رابطه نسبت اشتغال با سرمایه سرانه

در جهت‌گیری سیاست‌های اقتصادی، نحوه بکارگیری و شدت استفاده از عوامل تولید (کار و سرمایه) مهم می‌باشد. وضعیت اقتصادی و سطح اشتغال و بیکاری می‌تواند در تعیین این جهت‌گیری‌ها نقش مهمی ایفا کند. بدیهی است، هرچه در فرآیند تولید نقش سرمایه پررنگ‌تر باشد، ممکن است استفاده از نیروی انسانی کم‌رنگ‌تر شود. به عبارت دیگر‌، سرمایه­بری فعالیت­های اقتصادی می­تواند در کند شدن شتاب رشد اشتغال نقش داشته باشد و برعکس، کاهش شدت سرمایه­بری می­تواند در تحرک­بخشی فعالیت­های اقتصادی از بعد کسب وکار و اشتغال موثر باشد.

طی دهه گذشته رابطه معکوسی بین شدت سرمایه‌بری و نسبت اشتغال در اقتصاد ایران وجود دارد. به­عبارت دیگر، با افزایش شدت سرمایه در فعالیت­های اقتصادی، ایجاد فرصت­های شغلی جدیدتر را با محدودیت بیشتری مواجه خواهد ساخت. اگرچه شدت سرمایه­بری در بخش­ها و زیر بخش‌های اقتصادی متفاوت می­باشد ولیکن نکته حائز اهمیت آن است که پایین بودن قیمت نسبی عامل سرمایه از جمله تجهیزات وارداتی، حتی انرژی و غیره، زمینه را برای بکارگیری سرمایه بیشتر خواهد کرد و در مقابل، از نیروی کار کمتر استفاده خواهد شد. افزون بر این، توسعه رسته فعالیتهای کاربر و یا بنگاه های خرد و کوچک که معمولاً کاربر هستند به کاهش سرمایه سرانه در اقتصاد منجر میشود.

نمودار(2):رابطه نسبت اشتغال با سرمایه سرانه

 

- رابطه نسبت اشتغال با درجه باز بودن اقتصاد

بدیهی است که هرچه درجه باز بودن تجارت كالا و خدمات در اقتصاد بالاتر باشد امکان ایجاد ظرفیت­های جدید توسعه کسب و کار و اشتغال بیشتر خواهد بود. باز بودن اقتصاد از کانال افزایش صادرات و توسعه ظرفیت تولید و همچنین تسهیل ورود کالاهای واسطه ای برای تولید کالاهای نهایی به افزایش اشتغال در کشور کمک می کند. به­طوری­که كشورها و مناطقي كه داراي مقياس و يا ظرفيت اقتصادي بالاتر هستند و يا اين­كه هم­گرايي و تعامل بيشتري با دنياي خارج دارند، بيشتر توانستند وضعيت بازار كار داخلي را بهبود بخشند. لذا در سياست­هاي تجاري اقتصاد ايران(کالا و خدمات) توجه به هر دو مقوله صادرات و واردات حائز اهميت است. براساس نمودار، کشورهایی از جمله کره جنوبی و مالزی و کشورهای با متوسط درآمد بالا، که نسبت تجارت خارجی (صادرات و واردات) آن­ها حجم بالایی از تولید را تشکیل می­دهند، نسبت اشتغال آن­ها نیز بالاتر می­باشد. به­عبارت دیگر، یکی از راهبردهای مهم اقتصادهای در حال گذار و توسعه یافته، استفاده از ظرفیت تقاضای خارجی برای بهبود بازار کار و اشتغال داخلی است. طی دهه اخیر، بازار کار ایران از فضای تجارت بین­الملل برای بهبود بازار کار داخلی به خوبی استفاده نکرده است. هرچند که استفاده از تجارت خارجي بويژه تجارت كالاها و خدمات با فن‌آوري بالا (High – Tech) بخشي از مشكلات مربوط به جذب فارغ‌التحصيلان دانشگاهي و نيروي كار متخصص را مرتفع نموده است، ولی همچنان سهم صادرات هایتک ایران ناچیز است.

 

نمودار(3):رابطه نسبت اشتغال با درجه باز بودن اقتصاد

 

 

گزینه های سیاستی:

  • حمایت ترجیحی از سرمایه‌گذاری در رسته فعالیت­های منتخب کاربر دارای مزیت و پر­اشتغال
  • حمایت از بنگاه­های کوچک و متوسط در چارچوب رسته­های منتخب
  • تنظیم قیمت نسبی استفاده از نیروی کار و سرمایه با رویکرد عدم افزایش قیمت نسبی استفاده از نیروی کار
  •  کمک به اتصال بنگاه های کوچک و متوسط به بنگاه های صاحب برند خارجی و ارتقای مشارکت در زنجیره ارزش منطقه ای و جهانی
  • تسهیل واردات کالاهای واسطه ای مورد نیاز بنگاه های داخلی
  • کمک به تسهیل ورود فناوری های جدید مورد نیاز بنگاه ها در جهت به روز رسانی فناوریهای قدیمی تولید
  • حمایت از صدور خدمات فنی و مهندسی
  • حمایت از توسعه خدمات گردشگری در زمینه های جدید و تخصصی مانند گردشگری سلامت و ورزشی با رویکرد جذب توریست خارجی

 

 

© تمامی حقوق این سامانه متعلق به معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی می باشد.